مکان‌یابی بهترین نقاط برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل در حوزه آبخیز شفارود

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

سابقه و هدف: کاهش فقر می‌‌تواند فشار بر منابع جنگلی را کاهش دهد و حفظ و توسعه منابع جنگلی می‌‌تواند به کاهش فقر کمک کند. نقش‌ و اهمیت محصولات غیرچوبی جنگل در حمایت از معیشت خانوار و تأمین نیاز‌‌های آن‌‌ها باعث شده است که این محصولات به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های پایه‌ای در مدیریت پایدار جنگل مطرح باشند. بر همین اساس در پژوهش پیش‌رو، وضعیت جنگل‌‌های حوزه آبخیز شفارود در استان گیلان برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل به‌منظور ایجاد رونق اقتصادی برای جوامع روستایی و سایر ذی‌نفعانِ وابسته به جنگل‌‌های این ناحیه و درعین‌حال با هدف حفظ این جنگل‌‌ها، براساس اولویت‌بندی معیار‌ها و زیرمعیار‌ها بررسی شد.
مواد و روش‌‌ها: منطقه مورد مطالعه این پژوهش در حوزه آبخیز شفارود با مساحتی معادل 36431 هکتار در غرب استان گیلان، بین شهرستان‌‌های رضوانشهر و پره‌سر و شرق ارتفاعات تالش قرار دارد. ابتدا، کتابچه‌های طرح جنگل‌داری مربوط به سری‌های مختلفِ حوزه آبخیز شفارود بررسی و مطالعه شدند تا فهرستی از مهم‌ترین و فراوان‌ترین محصولات غیرچوبی جنگل تهیه شود. در راستای تعیین کاربری اقتصادی مناسب و شناسایی معیار‌های اصلی برای هریک از فعالیت‌‌های مدنظر متخصصان، پس از تبیین مبانی نظری و به‌منظور گردآوری اطلاعات جامع از تکنیک‌های مشاهده، مصاحبه و تکمیل پرسش‌نامه توسط افراد متخصص استفاده شد. این افراد که 55 نفر بودند، به‌صورت غیرتصادفی و براساس تخصص آن‌‌ها انتخاب شدند. برای جمع‌‌آوری داده‌‌ها در سه مرحله از پرسش‌نامه استفاده شد. در پرسش‌نامه اول، امکان توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی بررسی شد. در پرسش‌نامه‌‌های دوم و سوم به‌ترتیب امتیازهای معیار‌‌ها و زیرمعیار‌‌های مختلف برای مشخص کردن بهترین نقاط از منطقه و به‌منظور توسعه زنجیره ارزش مذکور مشخص شد. در مرحله آخر با استفاده از داده‌‌های استخراج‌شده در مراحل پیشین از نرم‌افزار GIS استفاده شد تا نقشه پتانسیل منطقه برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل در حوزه آبخیز شفارود تهیه شود.
نتایج: مهم‌‌ترین محصولات غیرچوبی موجود در منطقه مورد مطالعه شامل 13 محصول، مشخص و فهرست‌بندی شدند. بررسی نتایج پرسش‌نامه‌‌ اول که مربوط به امکان توسعه زنجیره ارزش مورد بررسی در منطقه بود، نشان داد که متخصصان سازمان‌‌‌های مختلف، نظر مثبتی در این مورد دارند. نتایج مربوط به مهم‌‌ترین معیار‌‌ها در توسعه زنجیره ارزش براساس نظر متخصصان نشان داد که معیار‌‌های ظرفیت‌‌های سرمایه‌گذاری، کاربری اراضی، رضایت و مشارکت جوامع محلی، فاصله از جاده‌‌های آسفالت و فاصله از جاده‌‌های خاکی می‌‌توانند مهم‌‌ترین معیار‌ها در توسعه این زنجیره ارزش باشند. بررسی امتیاز نهایی زیرمعیار‌‌ها براساس نظر متخصصان نیز نشان داد که زیرمعیار وجود قوانین و مقررات با امتیاز نهایی 033/0، بیشترین امتیاز را به‌خود اختصاص داده است. پس‌ازآن،‌ اقلیم مرطوب با امتیاز نهایی 028/0، بیشترین میزان ظرفیت‌‌های سرمایه‌گذاری با امتیاز نهایی 027/0 و یشترین میزان رضایت و مشارکت جوامع محلی با امتیاز نهایی 025/0 در رتبه‌‌های بعدیِ مهم‌‌ترین زیرمعیار‌‌ها برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل قرار گرفتند. یافته‌‌های این پژوهش نشان داد که در حوزه آبخیز شفارود 194/6712 هکتار معادل 424/18 درصد از کل حوزه آبخیز شفارود برای توسعه زنجیره ارزش محصولات غیرچوبی جنگل به‌طور کامل مناسب هستند.
نتیجه‌‌گیری کلی: با بررسی‌‌های انجام‌گرفته و معیار‌‌های در نظر گرفته‌شده می‌‌توان پیشنهاد کرد که حوزه آبخیز شفارود داری پتانسیل‌‌های خوبی برای توسعه زنجیره ارزشِ محصولات غیرچوبی جنگل است، اما توسعه هر زنجیره‌‌ ارزشی ممکن است با چالش‌‌هایی همراه باشد که پرداختن به این چالش‌ها، نیازمند رویکردی چندجانبه است. نتایج این پژوهش می‌تواند به تصمیم‌گیرندگان در سطوح محلی و منطقه‌ای کمک کند تا با در نظر گرفتن همه جوانب در کنار حفظ جنگل‌‌های حوزه آبخیز شفارود، اقداماتی را برای استفاده بهینه از عرصه‌‌های مذکور فراهم کنند.
 
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Locating the best locations for developing the non-timber forest products value chain in the Shafaroud watershed, Iran

نویسندگان [English]

  • Peyman Hamedi Qazi 1
  • Syed Rostam Mousavi Mirkala 2
  • Omid Hossein Zadeh 2
  • Mirhassan Miryaghoubzadeh 3
1 Ph.D. of forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran
2 Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran
3 Associate Prof., Department of watershed and rangeland, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

Background and objectives: Poverty reduction can decrease pressure on forest resources, while the conservation and development of forest resources can contribute to poverty alleviation. The roles and importance of non-timber forest products (NTFPs) in supporting household livelihoods and meeting community needs have made them a central issue in sustainable forest management practices. In this context, the present research investigates the condition of forests within the Shafaroud watershed in Guilan Province, Iran. The study aimed to develop the value chain of NTFPs in order to create economic opportunities for rural communities and other beneficiaries dependent on these forests, while also prioritizing the conservation of forest ecosystems through the evaluation of specific indicators and sub-criteria.
Methodology: The study area is located in the Shafaroud watershed, covering 36,431 hectares in the western part of Guilan Province. It is situated between the cities of Rezvanshahr and Pareh Sar, adjacent to the eastern side of the Talesh highlands. Initially, to compile a comprehensive list of NTFPs, forestry management plan booklets from different series related to the Shafaroud watershed were carefully reviewed. To determine the appropriate economic uses and identify the main indicators for each activity considered by experts, comprehensive information was collected using observation methods, interviews, and questionnaires distributed among 55 experts selected based on their relevant expertise. The research employed a structured questionnaire approach in three stages. The first questionnaire investigated the potential for developing the value chain of NTFPs, while the subsequent questionnaires evaluated the scores of various criteria and sub-criteria to identify the most suitable locations for value chain development in the region. Finally, GIS software was used to prepare an optimal spatial map of the studied value chain using the data extracted from the previous stages, resulting in a regional suitability map for developing the NTFPs value chain in the Shafaroud watershed.
Results: At the beginning of the study, 13 major non-wood forest products were identified in the study area. The results of the initial questionnaire, which focused on the feasibility of developing the proposed value chain in the region, indicated that experts from various organizations had a positive perspective on this issue. Furthermore, analysis of the most important indicators for value chain development, based on experts’ opinions, showed that investment capacity, land use, satisfaction and participation of local communities, and proximity to paved and unpaved roads were the most significant factors. In addition, analysis of the final scores of the sub-criteria demonstrated that the existence of favorable conditions and infrastructure, with a final score of 0.033, received the highest score, followed by humid climate (0.028), high investment capacity (0.027), and local community satisfaction and participation (0.025). The findings also revealed that 6,712.194 hectares of the Shafaroud watershed, equivalent to 18.424% of the total area, are highly suitable for the development of the NTFPs value chain.
Conclusion: Based on the investigations conducted and the indicators considered, the Shafaroud watershed has considerable potential for the development of the NTFPs value chain. However, the development of any value chain may face various challenges that require a comprehensive and integrated approach for effective management. It is expected that the results of this study will assist decision-makers at local and regional levels in considering all relevant aspects and implementing appropriate measures for the optimal utilization of the Shafaroud watershed while ensuring the conservation of these valuable forest resources.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Criteria
  • economic development
  • experts
  • geographic information system
  • local communities

مراجع

- Affandi, O., Zaitunah, A. and Batubara, R., 2017. Potential economic and development prospects of non timber forest products in community agroforestry land around Sibolangit Tourism Park. Forest and Society, 1(1): 68-77.
- Attar, F., Hamzehee, B. and Zamani, A., 2022. Rosaceae family in Iran, its taxonomic, ecosystem and economic importance. Journal of Iran Nature, 7(3): 43-55 (In Persian with English summary).
- Awono, A., Eba'a Atyi, R., Foundjem-Tita, D. and Levang, P., 2016. Vegetal non-timber forest products in Cameroon, contribution to the national economy. International Forestry Review, 18(1): 66-77.
- Azizi, M., Khanmohammadi, M. and Panahandeh, M., 2019. Investigation of structural consequences of Shafarood dam construction on forest cover of Shafarood watershed using landscape ecology. Iranian Journal of Forest and Range Protection Research, 17(1): 1-13 (In Persian with English summary).
- Belcher, B., Ruiz-Pérez, M. and Achdiawan, R., 2005. Global patterns and trends in the use and management of commercial NTFPs: implications for livelihoods and conservation. World Development, 33(9): 1435-1452.
- Bevege, D.I., 2005. Supplying forest services and products from natural forests and plantations: can we meet the challenge? Proceedings of Forests, Wood and Livelihoods: Finding a Future for All Conference. Canberra, Australia, 16 Aug. 2005: 31-43.
- Derebe, B. and Alemu, A., 2023. Non-timber forest product types and its income contribution to rural households in the Horn of Africa: a systematic review. Forest Science and Technology, 19(3): 210-220.
- Ghanbari, S., Abbasnezhad Alchin, A., Moradi, Gh.H. and Khleghi, B., 2018. Spatial distribution pattern and economic value map of secondary products in Arasbaran protected area. Journal of Wood and Forest Science and Technology, 25(2): 19-33 (In Persian with English summary).
- Ghanbari, S., Heshmatol Vaezin, S.M., Shamekhi, T., Eastin, I.L., Lovrić, N. and Aghai, M.M., 2020. The economic and biological benefits of non-wood forest products to local communities in Iran. Economic Botany, 74: 59-73.
- Ghanbari, S., Weiss, G., Liu, J., Eastin, I., Fathizadeh, O. and Moradi, G., 2022. Potentials and opportunities of wild edible forest fruits for rural household’s economy in Arasbaran, Iran. Forests, 13(3): 453.
- Haidari, M. and Pourhashemi, M., 2021. Wood and non-wood products of pistachio trees and some traditional knowledge related to them in Baneh forests. Journal of Wood and Forest Science and Technology, 28(3): 1-20 (In Persian with English summary).
- Henareh Khalyani, J., Namiranian, M., Khodayee Tehrani, V. and Javanmiri Pour, M., 2015. Investigation of non-timber forest products and their contribution to poverty alleviation of rural communities in northern Zagros Forests (Field force analysis of issues and problems). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 23(2): 307-319 (In Persian with English summary).
- Indira Anggraini, I. and Gunawan, B., 2021. Ecotourism development in national parks: A new paradigm of forest management in Indonesia. E3S Web of Conferences, 249(1): 03010.
- Islam, M.A. and Quli, S.M.S., 2017. The role of non-timber forest products (NTFPs) in tribal economy of Jharkhand, India. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 6(10): 2184-2195.
- Keyvan Behju, F., Ghanbari, S. and Moradi, G., 2017a. Study on production amount and importance of forest byproducts in forest household’s income at Rudsar, Guilan Province, Case study: Medlar (Mespilus germanica) fruit. Journal of Forest Research and Development, 3(2): 147-162 (In Persian with English summary).
- Keyvan Behju, F., Ganbari, S., Moradi, Gh. and Ghaffarzadeh, O., 2017b. Economic and livelihood impacts of Non-Wood Forest Products (NWFPs) in income of forest villagers of Rudsar, Guilan Province; case study Diospyros lotus fruit. Journal of Wood and Forest Science and Technology, 24(3): 95-108 (In Persian with English summary).
- Khosravi, Sh., Maleknia, R. and Khedrizadeh, M., 2017. Understanding the contribution of non-timber forest products to the livelihoods of forest dwellers in the northern Zagros in Iran. Small-scale Forestry, 16: 235-248.
- Lovrić, M., Da Re, R., Vidale, E., Prokofieva, I., Wong, J., Pettenella, D., ... and Mavsar, R., 2021. Collection and consumption of non-wood forest products in Europe. Forestry, 94(5): 757-770.
- Mahboobi, M. and Badahang Gale-Bache, A., 2025. Food security and desire for forestry land use change among rural households of Golestan province, Iran. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 32(4): 390-404 (In Persian with English summary).
- Masoodi, H.U.R. and Sundriyal, R.C., 2020. Richness of non-timber forest products in Himalayan communities—diversity, distribution, use pattern and conservation status. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 16: 56.
- Massey, D.S., 2019. Economic development and international migration in comparative perspective: 13-47. In: Diaz-briquets, S. and Weintraub, S. (Eds.). Determinants of Emigration from Mexico, Central America, and the Caribbean. Routledge, New York, 376p.
- Melo, M.T., Nickel, S. and Saldanha-Da-Gama, F., 2009. Facility location and supply chain management – A review. European Journal of Operational Research, 196(2): 401-412.
- Mipun, P., Bhat, N.A., Borah, D. and Kumar, Y., 2019. Non-timber forest products and their contribution to healthcare and livelihood security among the Karbi tribe in Northeast India. Ecological Processes, 8: 41.
- Moradi, S., Ahmadi Sani, N. and Pato, M., 2025. Can non-timber forest products (NTFPs) contribute to the sustainable livelihoods of rural communities? Case study: Central Zagros, Iran. Caspian Journal of Environmental Sciences, 23(1): 117-129.
- Nayebi, H., 2010. Survey in Social Research (translation). Nashr-e Ney, Tehran, Iran, 366p (In Persian)
- Negi, V.S., Maikhuri, R.K. and Rawat, L.S., 2011. Non-timber forest products (NTFPs): a viable option for biodiversity conservation and livelihood enhancement in central Himalaya. Biodiversity and Conservation, 20(3): 545-559.
- Nghonda, D.d.N., Muteya, H.K., Moyene, A.B., Malaisse, F., Sikuzani, Y.U., Kalenga, W.M. and Bogaert, J., 2023. Socio-economic value and availability of plant-based non-timber forest products (NTFPs) within the charcoal production basin of the city of Lubumbashi (DR Congo). Sustainability, 15(20): 14943.
- Pandey, A.K., Tripathi, Y.C. and Kumar, A., 2016. Non timber forest products (NTFPs) for sustained livelihood: Challenges and strategies. Research Journal of Forestry, 10(1): 1-7.
- Peerzada, I.A., Islam, M.A., Chamberlain, J., Dhyani, S., Reddy, M. and Saha, S., 2022. Potential of NTFP based bioeconomy in livelihood security and income inequality mitigation in Kashmir Himalayas. Sustainability, 14(4): 2281.
- Rasolofoson, R.A., Hanauer, M.M., Pappinen, A., Fisher, B. and Ricketts, T.H., 2018. Impacts of forests on children’s diet in rural areas across 27 developing countries. Science Advances, 4(8): eaat2853.
- Sawadogo, S., 2023. Contribution of non-timber forest products to food security of households bordering the Pô-Nazinga-Sissili ecological complex in Burkina Faso. International Journal of Economic Policy in Emerging Economies, 17(3): 420-443.
- Schaafsma, M., Morse-Jones, S., Posen, P., Swetnam, R.D., Balmford, A., Bateman, I.J., ... and Turner, R.K., 2014. The importance of local forest benefits: Economic valuation of Non-Timber Forest Products in the Eastern Arc Mountains in Tanzania. Global Environmental Change, 24: 295-305.
- Tsumura, Y., 2022. Genetic guidelines for tree species and perspectives on the conservation and sustainable use of forests. Journal of Forest Research, 27(2): 83-95.
- Vadell, E., Pemán, J., Verkerk, P.J., Erdozain, M. and de-Miguel, S., 2022. Forest management practices in Spain: Understanding past trends to better face future challenges. Forest Ecology and Management, 524: 120526.
- Weiss, G., Emery, M.R., Corradini, G. and Živojinović, I., 2020. New values of non-wood forest products. Forests, 11(2): 165.
- Wolfslehner, B., Prokofieva, I. and Mavsar, R., 2019. Non-Wood Forest Products in Europe: Seeing the Forest Around the Trees. What Science Can Tell Us 10. European Forest Institute, Joensuu, Finland, 116p.
- Yang, J., Wang, W., Duan, K. and Yang, Y., 2021. Research on investment strategy and evaluation mechanism of power enterprises considering local development characteristics. Global Journal of Energy Technology Research Updates, 8: 71-83.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار