اهمیت خشک‌دار برای موجودات Saproxylic و لزوم استفاده از واژه فارسی "خشک‌دارزی"

نوع مقاله : کوتاه

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، مروج- پژوهشگر پسا‌دکترا، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 استاد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 فارغ‌‌التحصیل دکترا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

سابقه و هدف: جنگل‌ها، یکی مهم‌ترین منابع تنوع گونه‌ای در زیست‌کره هستند که نقش مهمی در حفاظت از گونه‌های در معرض خطر انقراض ایفا می‌‌کنند. جنگل‌‌های هیرکانی با داشتن مجموع 115 گونه‌‌ گیاهی بومی از باارزش‌‌ترین بوم‌‌سازگان‌‌های کشور و جهان محسوب می‌‌شوند. خشک‌دار (Deadwood)، یکی از مشخصه‌های مهم ساختاری این جنگل‌های طبیعی است. خشک‌دارها به‌‌عنوان درختان زیستگاهی، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی دارند. به‌‌طوری‌که بخش زیادی از حشرات جنگل را قاب‌‌بالان Saproxylic تشکیل می‌‌دهند. Saproxylic گونه‌‌هایی از بی‌‌مهرگان هستند که در طی بخشی از حیات‌‌‌‌ خود به چوب‌‌های در حال پوسیدن، خشک‌دار (سرپا یا افتاده)، قارچ‌‌ها و موجودات دیگر ساکن این خشک‌دارها وابسته هستند. در پژوهش پیش‌رو، لزوم جایگزینی واژه پیشنهادی «خشک‌دارزی» به‌جای واژه‌‌ Saproxylic بررسی و تحلیل می‌شود.
مواد و روش‌‌ها: روش کار در این پژوهش به‌‌صورت بررسی پژوهش‌های انجام‌شده و نیز تحقیقات نویسندگان پژوهش پیش‌رو در ارتباط با طرح جامع تنوع گونه‌‌های Saproxylic شمال ایران بوده است. بر همین اساس، پژوهش پیش‌رو به بررسی و تحلیل مهم‌ترین دلایل استفاده از واژه فارسی خشک‌دارزی به‌‌جای Saproxylic در هفت مورد مختلف شامل بررسی تخصصی واژه Saproxylic، بررسی تمایز بین گونه‌‌های اجباری (Obligate) و اختیاری (Facultative) خشک‌دار، برآورد گونه‌های مرتبط با خشک‌دار، تحلیل متغیرهای مؤثر بر فراوانی افراد قاب‌بالان خشک‌دارزی، رابطه بین از دست رفتن تنوع زیستی موجودات خشک‌دارزی با فقدان حضور خشک‌دار، جنگل‌‌کاری‌‌ها و موجودات خشک‌دارزی و مقایسه واژه خشک‌دارزی با واژه‌‌های دیگر تفکیک شد.
نتایج: بررسی تخصصی واژه Saproxylic نشان داد که این اصطلاح، اساس ارزیابی تنوع زیستی در خشک‌دار را نشان می‌‌دهد و توصیفی برای حشرات ساکن در چوب در حال پوسیدگی است. موجودات Saproxylic (از اینجا به بعد: خشک‌دارزی) به دوروش مستقیم و غیرمستقیم از خشک‌دار به‌عنوان منبع انرژی یا زیستگاه استفاده می‌‌کنند. 20 تا 25 درصد حشرات ساکن جنگل از گونه‌های مرتبط با خشک‌دار هستند. نتایج بررسی متغیرهای مؤثر بر فراوانی افراد قاب‌بالان خشک‌دارزی نشان داد که حجم خشک‌دار، درجه پوسیدگی آن و حجم درختان زنده، اثر معنی داری بر فراوانی افراد قاب‌بالان خشک‌دارزی دارند. همچنین، در پژوهش‌های مختلف، رابطه بین از دست رفتن تنوع زیستی موجودات خشک‌دارزی با فقدان حضور خشک‌دار گزارش شده است. به‌‌طور‌ی‌که همواره محل نصب تله‌‌ها (پنجره‌‌ای و گودالی) برای بررسی موجودات خشک‌دارزی در محل حضور خشک‌دار بوده است. ازسوی دیگر، اگرچه جنگل‌‌کاری‌‌های با هدف تولید چوب از مهم‌ترین منابع تولید چوب در سطح وسیع هستند، اما اثری از حضور خشک‌دار و درنتیجه، حضور گونه‌‌های خشک‌دارزی به‌طور مشخص در این مناطق در مقایسه با جنگل طبیعی وجود ندارد. هرچند معنی لغوی خشک‌دار، درخت خشک‌شده است، بااین‌حال در طبیعت و در واقعیت، خشک‌دار همیشه درخت کامل خشک‌شده نیست. در موارد زیادی فقط بخشی از تنه یا تاج درختان خشک می‌‌شود و بخش‌‌های دیگر درخت سالم است، اما این واژه برای همه متخصصان و آگاهان در حوزه بوم‌‌شناسی جنگل شناخته شده است و ذهن خواننده را به‌طور دقیق به هر بخشی از یک درخت کاملاً مرده معطوف می‌‌کند که می‌تواند با واژه خشک‌دارزی هم‌‌راستا باشد.
نتیجه‌‌گیری کلی: باتوجه‌به اینکه یکی از مهم‌ترین محرک‌‌های فراوانی و غنای گونه‌‌های خشک‌دارزی، وجود خشک‌دار در درجه‌های پوسیدگی مختلف است، بنابراین واژه انتخابی «خشک‌دارزی» به‌جای واژه غیرفارسی Saproxylic می‌‌تواند گویا و بیانگر این دسته از گونه‌‌ها در زبان فارسی باشد. درنهایت، لزوم جایگزینی واژگان غیرفارسی با واژگان مناسب فارسی و یکسان‌‌سازی این واژگان در نوشتارهای علمی- پژوهشی با تکیه‌بر حفظ معنی لغوی و گویایی آن در زبان فارسی می‌‌تواند گامی مثبت در راستای واژه‌‌سازی تخصصی باشد.
 
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The importance of deadwood for Saproxylic organisms and the necessity of using a Persian word instead of an English word

نویسندگان [English]

  • R. Rafieijahed 1
  • Kh. Sagheb-Talebi 2
  • M.E. Farashiani 3
  • J. Eslamdoust 4
1 Corresponding author, Postdoctoral Researcher, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
2 Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3 Assistant Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
4 Researcher, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background and objectives: Forests are one of the most significant sources of species diversity in the biosphere, playing a crucial role in protecting endangered species. With a total of 115 indigenous plant species, Hyrcanian forests are considered one of the most valuable ecosystems in Iran and the world. Deadwood is one of the significant structural characteristics of these natural forests. Deadwood, as habitat trees, plays an essential role in maintaining biodiversity. Saproxylic species are invertebrates that depend on rotting wood, deadwood (standing or fallen), fungi, and other living organisms during part of their life cycle. Therefore, this study investigates and analyzes the need to replace the proposed word “خشک‌دارزی” instead of “saproxylic.”
Methodology: The method in this study involved a review of previous studies and the authors’ research related to the comprehensive plan of saproxylic species diversity in northern Iran. Based on this, the study investigates and evaluates the most important reasons for using the Persian word “خشک‌دارزی” instead of “saproxylic” in seven different cases. These include a specialized review of the word “saproxylic,” examining the distinction between obligatory and optional users of deadwood, estimating species related to deadwood, analyzing the variables affecting the abundance of saproxylic individuals, the relationship between the loss of biodiversity of Saproxylic species and the absence of deadwood, forest plantations and saproxylic individuals, and comparing the word “خشک‌دارزی” with other similar words.
Results: The specialized examination of the word “saproxylic” showed that this term forms the basis of biodiversity assessment in deadwood and describes insects living in decaying wood. Saproxylic organisms (hereafter: “خشک‌دارزی”) directly and indirectly use deadwood as a source of energy or habitat. Twenty to twenty-five percent of the insects living in the forest are species related to deadwood. The results of examining the variables affecting the abundance of Saproxylic individuals showed that deadwood volume, the degree of deadwood decay, and the volume of living trees had significant effects on the frequency of Saproxylic individuals. Various studies also showed the relationship between the loss of biodiversity of Saproxylic individuals and the absence of deadwood, with traps (window and pit) always installed where deadwood is present. On the other hand, although plantations for wood production are one of the most important sources of wood on a wide scale, there is no sign of deadwood and, consequently, no presence of saproxylic individuals in these areas compared to natural forests. While the meaning of deadwood is a dried tree, in nature, deadwood is not always a completely dead tree. In many cases, only part of the trunk or crown of the tree is dead, while other parts are healthy. This term is known to all experts in forest ecology as referring to any part of a completely dead tree, aligning with the term deadwood.
Conclusion: Therefore, the word “خشک‌دارزی”instead of “Saproxylic” can effectively describe this category of species in the Persian language. Finally, the necessity of replacing non-Persian words with suitable Persian words and equating these words in scientific research writings, while preserving their expressive meaning in Persian, can be a positive step towards specialized vocabulary.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biodiversity
  • deadwood
  • old-growth forest
  • specialized vocabulary

مراجع

- Alexander, K.N.A., 2008. Tree biology and saproxylic Coleoptera: issues of definitions and conservation language. Revue d’Écologie, 10: 9-13.
- Amini, S. and Farashiani, M.E., 2022. A faunal study of saproxylic beetles in forests of Golestan province. Plant Pest Research, 12(1): 73-77 (In Persian with English summary).
- Amiri, M., Rahmani, R., Sagheb Talebi, Kh. and Habashi, H., 2015. Structural characteristics of dead wood in a natural untouched of Fagus orientalis Lipsky mixed stand forest (Case Study: Shastklateh Forest, Gorgan, Iran). Journal of Wood and Forest Science and Technology, 22(1): 185-205 (In Persian with English summary).
- Babaie, M.R., Fathi, S.A.A. and Barimani Varandi, H., 2019. New records of a genus and three species of flowerflies (Diptera: Syrphidae) with notes on saproxylic species in Iran. Journal of Insect Biodiversity and Systematics, 5(2): 95-105.
- Bollmann, K. and Müller, J., 2012. Natural forest reserves: selection criteria, where and what for? Schweizerische Zeitschrift für Forstwesen, 163(6): 187-198 (In German with English summary).
- Christensen, M., Heilmann-Clausen, J., Walleyn, R. and Adamcik, S., 2005. Wood-inhabiting fungi as indicators of nature value in European beech forests: 229-237. In: Marchetti, M. (Ed.). Monitoring and Indicators of Forest Biodiversity in Europe – from Ideas to Operationality. EFI Proceeding No. 51, European Forest Institute, Joensuu, Finland, 526p.
- Dahlberg, A. and Stokland, J.N., 2004. Vedlevande arters krav på substrat. Rapport, Skogsstyrelsens förlag, Jönköping, Sweden, 84p (In Swedish).
- Dajoz, R., 1966. Écologie et biologie des coléoptères xylophages de la hêtraie (lère partie). Vie et Milieu: 525-528 (In French).
- Farashiani, M.A., Muller, J., Yarmand, H., Omid, R., Zinali, S., Sagheb-Talebi, Kh., ... and Rafiei Jahid, R., 2019. Investigate the species diversity of saproxylic beetles in the northern regions of the country. Final report of research project, Published by Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, Iran, 101p (In Persian with English summary).
- Hjältén, J., Stenbacka, F. and Andersson, J., 2010. Saproxylic beetle assemblages on low stumps, high stumps and logs: Implications for environmental effects of stump harvesting. Forest Ecology and Management, 260(7): 1149-1155.
- Hosseini, S.M., 2019. Outstanding Universal Values of Hyrcanian Forest, the Newest Iranian Property, Inscribed in the UNESCO’s World Heritage List. Tourism Research, 1(3): 1-17 (In Persian with English summary).
- Jahdi, R. and Shahamati Nejad, A., 2024. Analysis of factors affecting forest health based on DEMATEL-ANP (DANP) approach in Masouleh watershed, Guilan province. Iranian Journal of Forest, 15(4): 461-479 (In Persian with English summary).
- Jalili, A. and Jamzad, Z., 1999. Red Data Book of Iran: A Preliminary Survey of Endemic, Rare and Endangered Plant Species of Iran. Published by Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, Iran, 748p.
- Kakavand, M., Etemad, V., Sagheb-Talebi, Kh., Marvie Mohadjer, M. and Ammer, C., 2020. Development stages dynamics of the Hyrcanian reserve stands, Iran. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 28(3): 231-243 (In Persian with English summary).
- Kakavand, M., Marvi-Mohadjer, M.R., Sagheb-Talebi, Kh., Sefidi, K., Moridi, M. and Abbasian, P., 2017. Quantity and quality of deadwood in the mid-successional stage in oriental Beech (Fagus orientalis Lipsky) stands (Case study: Kheyrood forest, Nowshahr). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 24(4): 612-622 (In Persian with English summary).
- Kazerani, F., Farashiani, M.E., Amini, S. and Zeinali, S., 2020. Species diversity of Saproxylic beetles in beech forests of Gilan province. Journal of Iran Nature, 5(1): 35-40 (In Persian with English summary).
- Köhler, F., 2000. Totholzkäfer in Naturwaldzellen des nördlichen Rheinlands : vergleichende Studien zur Totholzkäferfauna Deutschlands und deutschen Naturwaldforschung. Landesanst. für Ökologie, Bodenordnung und Forsten, Recklinghausen, Germany, 352p (In German).
- Lofroth, E., 1998. The dead wood cycle: 185-214. In: Voller, J. and Harrison, S. (Eds.). Conservation Biology Principles for Forested Landscapes. UBC Press, Vancouver, Canada, 243p.
- Müller, J., Thorn, S., Baier, R., Sagheb-Talebi, Kh., Barimani, H.V., Seibold, S., Ulyshen, M.D. and Gossner, M.M., 2016. Protecting the forests while allowing removal of damaged trees may imperil saproxylic insect biodiversity in the Hyrcanian beech forests of Iran. Conservation Letters, 9(2): 106-113.
- Müller, J., Ulyshen, M.D., Seibold, S., Cadotte, M., Chao, A., Bässler, C., ... and Thorn, S., 2020. Primary determinants of communities in deadwood vary among taxa but are regionally consistent. Oikos, 129(10): 1579-1588.
- Müller, J., Varandi, H.B., Babaii, M.R., Farashiani, M.E., Sageb-Talebi, Kh., Lange, F., ... and Seibold, S., 2018. The diversity of saproxylic insects (Coleoptera, Heteroptera) on four tree species of the Hyrcanian forest in Iran. Journal of Insect Conservation, 22(3-4): 607-625.
- Rafiei-Jahed, R., 2021. The diversity of saproxylic beetles in the Rashistans of northern Iran and their relationship with the most important ecobiophysical factors (Study: Shasat Kalate Forest, Gorgan). Ph.D. thesis, Department of Forestry and Forest Ecology, Faculty of Forest Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran, 182p (In Persian with English summary)
- Rafiei-Jahed, R., Kavousi, M.R., Farashiani, M.E., Sagheb-Talebi, Kh., Müller, J. and Babanezhad, M., 2021. A comparison of the efficiency of sampling methods beetles (Insecta: Coleoptera) Shast-kalateh beech forest, Golestan Province. Iranian Journal of Forest and Range Protection Research, 19(1): 94-109 (In Persian with English summary).
- Ranjbar, Z., Mohammadi Goltapeh, E., Zamani, S.M., Pedram, M. and Farashiani, M.E., 2022. The importance of saproxylic fungi and the affecting factors on their diversity and abundance in forest ecosystems - Referring to the most important saproxylic fungi in Asalem forest, Guilan province. Iranian Journal of Forest and Range Protection Research, 20(1): 181-198 (In Persian with English summary).
- Rezaee Alooni, H., Habashi, H., Sagheb Talebi, Kh. and MohammadAli Pour Melekshah, A.A., 2024. Investigation of biodiversity of soil macrofauna orders of hornbeam fallen deadwood with different decay rates in district 1 of Shast Kalateh Forest, Gorgan. Iranian Journal of Forest, 16(1): 3-23 (In Persian with English summary).
- Rondeux, J. and Sanchez, C., 2010. Review of indicators and field methods for monitoring biodiversity within national forest inventories. Core variable: Deadwood. Environmental Monitoring and Assessment, 164(1): 617-630.
- Sagheb Talebi, Kh., 2017. Role of dead wood in health of forest ecosystem. Journal of Iran Nature, 2(2): 20-25 (In Persian).
- Sagheb-Talebi, Kh., Parhizkar, P., Hassani, M., Amanzadeh, B., Hemmati, A., Khanjani-Shiraz, B., ... and Sayadi Marzdashti, A., 2020. Preliminary results of survey on stand structure in permanent research plots of Hyrcanian intact beech (Fagus orientalis Lipsky) forests. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 28(2): 163-179 (In Persian with English summary).
- Sagheb Talebi, Kh., Sajedi, T. and Pourhashemi, M., 2014. Forests of Iran: A Treasure from the Past, a Hope for the Future. Springer, Dordrecht, Netherlands, 152p.
- Sallé, A. and Bouget, C., 2020. Victims or perpetrators: contribution and response of insects to forest diebacks and declines. Annals of Forest Science, 77(4): 104.
- Scherzinger, W., 1999. Importance of vertical stratification and horizontal patchiness concerning species-diversity in managed forests-a comparison. Forests in focus: Proceedings Forum, Biodiversity-Treasures in the World's Forests. Grafenau, Germany, 3-7 Jul. 1998: 83-84.
- Sefidi, K., 2018. Quantitative evaluation of habitat and dead tree abundance in the oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) stands, case study from the Siahkal Forests. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 26(3): 331-343 (In Persian with English summary).
- Seibold, S., Bässler, C., Brandl, R., Büche, B., Szallies, A., Thorn, S., ... and Müller, J., 2016. Microclimate and habitat heterogeneity as the major drivers of beetle diversity in dead wood. Journal of Applied Ecology, 53(3): 934-943.
- Shabani, S., Vahedi, A.A., Ahmadi, A. and Faramarzi, H., 2023. Modeling changes in soil carbon stock concerning the soil beneath dead tree. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 31(1): 41-56 (In Persian with English summary).
- Siitonen, J., 2001. Forest management, coarse woody debris and saproxylic organisms: Fennoscandian boreal forests as an example. Ecological Bulletins, 49: 11-41.
- Speight, M.C.D., 1989. Saproxylic Invertebrates and Their Conservation. Council of Europe, Strasbourg, France, 81p.
- Stokland, J.N., Siitonen, J. and Jonsson, B.G., 2012. Biodiversity in Dead Wood. Cambridge University Press, Cambridge, England, 509p.
- Ulyshen, M.D., 2018. Saproxylic Insects: Diversity, Ecology and Conservation. Springer, Cham, Switzerland, 904p.
- Wermelinger, B., Duelli, P. and Obrist, M.K., 2002. Dynamics of saproxylic beetles (Coleoptera) in windthrow areas in alpine spruce forests. Forest Snow and Landscape Research, 77(1/2): 133-148.
 
 
 
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار