تحلیل ساختار مکانی اجتماعات گونه‌ای در توده‌های آمیخته کیکم (Acer monspessulanum) درخت‌زارهای زاگرس (مطالعه موردی: فیروزآباد، استان فارس)

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

برهم‌کنش بین ‌گونه‌ای درختان یکی از فرآیندهای مهم در ایجاد ساختار مکانی اجتماعات گیاهی در بوم‌سازگان­‌های با تنوع زیستی اندک است. پژوهش پیش‌رو با هدف بررسی برهم‌کنش بین ‌گونه‌ای کیکم (Acer monspessulanum) با دو گونه همراه آن (بادام کوهی و گون) در رویشگاه کیکم در نزدیکی شهر فیروزآباد استان فارس انجام شد. قطعه‌­نمونه­‌ای با ابعاد 200 × 200 متر در بخشی از این رویشگاه انتخاب شد. موقعیت مکانی 629 پایه از سه گونه به‌همراه ارتفاع و مساحت تاج هر کدام از گیاهان اندازه­‌گیری شد. علاوه‌بر تابع g دومتغیره، دو تابع M و P نیز برای کشف جزئیات بیشتر از برهم‌کنش بین گونه‌ای این گونه‌­ها استفاده شدند. نتایج نشان داد که کیکم دارای بیشترین تراکم، میانگین ارتفاع و میانگین مساحت تاج نسبت به دو گونه دیگر بود. نتایج بیانگر وجود برهم‌کنش منفی بین سه گونه بود که با افزایش فاصله، این برهم‌کنش منفی کاهش می‌یافت. برهم‌کنش منفی بین کیکم با بادام کوهی و کیکم با گون به‌ترتیب تا مقیاس فاصله‌­ای سه و 10 متر مشاهده شد. همچنین، کیکم و دو گونه دیگر تا فاصله هفت متر کنش متقابل دفع از خود نشان دادند. به‌طور کلی، نتیجه­‌گیری شد که کیکم با دو گونه بادام کوهی و گون در منطقه مورد مطالعه برهم‌کنش منفی داشتند که ممکن است این برهم‌کنش به‌دلیل ناهمگنی محیطی و محدودیت در منابع باشد. علاوه‌براین، دو تابع M و P جزئیات بیشتری از نوع و مقیاس مکانی برهم‌کنش بین‌گونه‌ای منفی کیکم با دو گونه دیگر را نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial structural analysis of species associations in mixed Montpellier maple (Acer monspessulanum L.) stands of Zagros woodlands (Case study: Firooz Abad, Fars province)

نویسندگان [English]

  • Azita Alipour 1
  • Seyyed Yousef Erfanifard 2
  • Hossein Sadeghi 2
  • Seyyed Rashid Fallah Shamsi 2
1 M.Sc., Department of Natural Resources and Environment, College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Associate Prof., Department of Natural Resources and Environment, College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Interspecific interaction of tree species is an important process in establishing spatial structure of species associations in ecosystems with low species diversity. This study was aimed to investigate the interspecific interactions of Montpellier maple (Acer monspessulanum L.) and two accompanying species (i.e., Amygdalus scoparia and Astragalus gossypinus) in a site close to Firooz Abad, Fars province. A 200 m × 200 m sample plot was selected in a part of the site. The spatial locations of 629 individuals were measured together with their tree species, height and crown area. In addition to bivariate g(r), M(r) and P(r) were applied to explore more details about interspecific species interactions. The results showed that A. monspessulanum had the highest density, mean height and crown area compared to other species. The results indicated negative interspecific interactions of tree species, which was decreased with increasing distance. Negative interactions were observed between A. monspessulanum with A. scoparia and A. monspessulanum with A. gossypinus up to spatial scale of 3 m and 10 m, respectively. Moreover, A. monspessulanum and two other species showed repulsion up to 7 m distance. In general, it was concluded that A. monspessulanum showed negative interspecific interactions with A. scoparia and A. gossypinus in the study area. This might be caused by environmental heterogeneity and resource limitation. Furthermore, M(r) and P(r) explored more details about type and spatial scale of negative interspecific interactions of A. monspessulanum with two other species.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Amygdalus scoparia
  • Astragalus gossypinus
  • interspecific interaction
  • spatial ecology

- Biabani, K., Pilehvar, B. and Safari, A., 2016. Comparison of spatial patterns and interspecific association of Gall oak (Quercus infectoria Oliv.) and Lebanon oak (Q. libani Oliv.) in two less degraded and degraded oak stands in northern Zagros (Case study: Khedr Abad, Sardasht). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 24(1): 77-88 (In Persian).

- Cheng, X., Han, H., Kang, F., Song, Y. and Liu, K., 2014. Point pattern analysis of different life stages of Quercus liaotungensis in Lingkong Mountain, Shanxi Province, China. Journal of Plant Interactions, 9(1): 233-240.

- Dale, M.R.T., 2000. Spatial Pattern Analysis in Plant Ecology. Cambridge University Press, Cambridge, 3