مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 34 2 2026 06 22 A loblolly pine (Pinus taeda L.) reforestation inside a natural hornbeam (Carpinus betulus L.) stand changes stemflow nutrient inputs جنگل‌کاری کاج تدا (.Pinus taeda L) در توده‌ طبیعی ممرز (.Carpinus betulus L)، عناصر غذایی ساقاب را تغییر می‌دهد. 113 136 134777 10.22092/ijfpr.2025.370570.2206 FA پدرام پورمختاری دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران پدرام عطارد نویسنده مسئول، استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران وحید اعتماد دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران تورج سفرکار کارشناس ارشد، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 09 01 Background and objectives: The plantation of native and exotic tree species affects not only the quantity of rainfall that passed through the leaves and branches and reached the forest floor but also its quality significantly alters. Stemflow (SF), as the part of rainfall that reaches the forest floor after hitting the tree canopy, plays a key role in supplying soil moisture and nutrients. This study aimed to determine how reforestation with the exotic loblolly pine (Pinus taeda L.) has changed the stemflow nutrient composition, compared to natural stands of hornbeam (Carpinus betulus L.) in the western part of Hyrcanian region in northern Iran. Methodology: This study was conducted in Astara city, Iran, where the mean annual precipitation is 1390 mm and the mean annual temperature is 15.7 °C. SF was sampled during three rainfall events in the summer of 2022 from a natural C. betulus and a man-made P. taeda stand. Rainfall was also collected. The pH and electrical conductivity (EC) of the samples were measured, and concentrations of calcium (Ca++), magnesium (Mg++), potassium (K+), and sodium (Na+) were analyzed. The Kolmogorov-Smirnov (KS) test was used to assess data normality, and a linear mixed-effects model was employed for statistical analysis. Results: The mixed-effects model showed that stand type had a significant effect on all measured parameters (P < 0.05). The pH was lower in SF of P. taeda (5.4) than that of C. betulus (6.9) and rainfall (7.1). The EC of SF was higher in both hornbeam (183 µS/cm, a 268% increase) and P. taeda (132 µS/cm, a 167% increase) compared to rainfall (50 µS/cm). The Ca++ concentration was higher in both C. betulus (17.8 mg/L, a 140% increase) and P. taeda (13.9 mg/L, an 88% increase) than in rainfall (7.4 mg/L). The Mg++ concentration showed a 26% increase in C. betulus (9.1 mg/L). The K+ concentration was higher in SF of C. betulus (30.8 mg/L, a 470% increase) than in that of P. taeda (19.8 mg/L, a 267% increase) and rainfall (5.4 mg/L). The Na+ concentration increased in the SF of both species (C. betulus: 16.8 mg/L, a 121% increase; P. taeda: 16.4 mg/L, a 116% increase) relative to rainfall. The percentage of parameters showing significant changes compared to rainfall was 75-80% in the C. betulus stand and 65-70% in the P. taeda stand, whereas the difference between the two stands was 80%. Conclusion: Replacing natural C. betulus stands with P. taeda significantly altered SF chemistry by increasing acidity and decreasing nutrient richness. This alteration may weaken SF's crucial role in soil nutrition and the formation of moist, nutrient-rich islands around tree bases. Consequently, these changes could potentially influence the biogeochemical cycle and soil health within the Hyrcanian ecosystem. سابقه و هدف: کاشت گونه‌های بومی و غیربومی نه‌تنها بر مقدار بارش رسیده به کف جنگل تأثیر می‌گذارد، بلکه کیفیت آن را نیز به‌طور قابل‌توجهی تغییر می‌دهد. ساق‌آب به‌عنوان بخشی از بارش که پس از برخورد به تاج‌پوشش درختان در میان برگ‌ها و شاخه‌ها جریان می‌یابد و به کف جنگل می‌رسد، نقش کلیدی در تأمین رطوبت و مواد مغذی خاک ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر جنگل‌کاری با گونه غیربومی کاج تدا (Pinus taeda L.) بر تغییر عناصر غذایی ساق‌آب در مقایسه با توده‌های طبیعی ممرز (Carpinus betulus L.) در غرب ناحیه هیرکانی انجام گرفت.

https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_134777_d811fae751282cdce4d99e31ab137850.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 34 2 2026 06 22 The effect of thinning on radial growth of .Pinus pinea L (Case study: Plantation forest in Zaghmarz-Behshahr, Iran) بررسی تأثیر تنک کردن بر رویش شعاعی گونه کاج بادامی (.Pinus pinea L) در جنگل‌کاری منطقه زاغمرز – بهشهر 137 150 135066 10.22092/ijfpr.2026.371519.2216 FA اصغر فلاح استاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری نسترن نظریانی نویسنده مسئول، دکتری جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران مجتبی ایمانی راستابی کارشناس محقق، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران 0000-0001-7498-8689 Journal Article 2025 11 25 Background and objectives: Understanding the spatio-temporal variability of tree radial growth and its ecological response provides a basis for assessing forest vulnerability and growth under environmental changes. The growth response of plant communities, including different stand types, may depend on climatic parameters, silvicultural practices, and competition-induced stress. Dendrochronology is a reliable and highly reproducible technique for detecting tree growth patterns over time. Given the increasing national demand for wood resources and the role of stone pine (Pinus pinea L.) in afforestation programs in northern Iran, the present study aimed to evaluate the growth response of this species to thinning operations by analyzing changes in radial growth in the Zaghmarz –Behshahr plantation, northern Iran. Methodology: For this purpose, a plantation stand of stone pine located in the Zaghmarz nursery, 3 km south of the Caspian Sea, was selected. After a field survey, 20 trees from the thinned sections of the stand were randomly sampled, and two increment cores were extracted from each tree (west-facing core: Sample 1; east-facing core: Sample 2) at breast height using an increment borer. In the laboratory, ring widths were measured under a binocular microscope using the LINTAB measurement table and TSAPWin software with an accuracy of 0.01 mm. Results: The results indicated that the developed chronology, with a mean sensitivity of 11.0 and GLK values ranging from 60% to 100%, showed good quality and a strong common growth signal among the sampled trees. Considering the relatively high mean ring widths in most trees (approximately 0.3–0.5 mm), the thinning conducted in 2005 appears to have effectively reduced competition and improved tree access to light and growth resources. Complete alignment between the east- and west-facing cores of each tree reflected a relatively uniform reduction in competition and balanced light availability following thinning. Moreover, the results showed that thinning had a positive and substantial effect on radial growth in stone pine, as the mean ring width during the ten-year period after thinning was about 20% higher than that during the ten-year period prior to thinning. Examination of growth orientation indicated that mean radial growth on the west side of the trunk was approximately 8% higher than that on the east side, likely due to greater light availability following the removal of canopy competition. Conclusion: Overall, the findings confirm that thinning in stone pine stands has a long-term positive effect on radial growth and can be recommended as an effective management strategy in northern Iran’s afforestation programs. سابقه و هدف: درک تغییرپذیری زمانی- مکانیِ رشد شعاعی درخت و پاسخ بوم‌شناختی آن، مبنایی برای ارزیابی آسیب‌پذیری و رشد جنگل در مقابل تغییرات محیطی است. پاسخ رشد جوامع گیاهی مشتمل‌بر انواع تیپ توده‌های درختان ممکن است به پارامترهای اقلیمی، عملیات پرورشی و تنش‌های رقابت، بستگی داشته باشد. گاه‌شناسی درختی، فنی قابل‌اعتماد و به‌خوبی تکرارپذیر برای آشکارسازی مقدار رشد درختان در مقیاس زمانی است. باتوجه‌به افزایش تقاضای کشور برای منابع چوبی و نقش کاج بادامی (Pinus pinea L.) در جنگل‌کاری‌های شمال ایران، پژوهش پیش‌رو با هدف بررسی پاسخ رویشی این گونه به عملیات تنک‌ کردن از طریق تحلیل تغییرات رویش شعاعی در جنگل‌کاری منطقه زاغمرز- بهشهر انجام شد. مواد و روش‌ها: برای این منظور، توده دست کاشت کاج بادامی واقع در نهالستان زاغمرز- بهشهر در سه کیلومتری جنوب دریای خزر انتخاب شد. پس از جنگل‌گردشی و بازدید از منطقه مورد مطالعه، 20 اصله کاج بادامی از قسمت‌های تنک‌شده به‌صورت تصادفی انتخاب شد. از هر درخت، دو نمونه رویشی (در جهت غربی (نمونه 1) و شرقی (نمونه 2)) در ارتفاع برابرسینه با استفاده از مته سال‌سنج استخراج شد. پس از انتقال به آزمایشگاه، پهنای دایره‌های رویش نمونه‌ها توسط بینوکولار، میز اندازه‌گیری LINTAB و نرم‌افزار TSAPWin با دقت 01/0 اندازه‌گیری شد. نتایج: براساس یافته‌های به‌دست‌آمده، گاه‌شناسی ایجادشده با میانگین حساسیت 0/11 و مقادیر GLK در دامنه 60 تا 100 درصد، از کیفیت مناسب و الگوی رویشی مشترک و هم‌زمانی قابل‌قبولی بین درختان برخوردار بود.. باتوجه‌به میانگین به‌نسبت زیادِ پهنای حلقه‌های رویشی در بخش عمده‌ای از درختان (حدود 3/0 تا 5/0 میلی متر)، به‌نظر می‌رسد عملیات تنک ‌کردن انجام‌شده در سال 1384 سبب کاهش مؤثر رقابت و بهبود دسترسی درختان به نور و منابع رشد شده است. همچنین، انطباق کامل دو نمونه شرقی و غربی هر درخت نشان‌دهنده یکنواختی کاهش رقابت و تعادل نورگیری پس از تنک ‌کردن است. عملیات تنک ‌کردن، تأثیر مثبت و قابل‌توجهی بر افزایش رویش شعاعی کاج بادامی داشت. به‌طوری‌که میانگین پهنای حلقه‌ها در دوره‌ ده‌ساله پس از تنک ‌کردن حدود ۲۰ درصد بیشتر از ده‌سال پیش از آن بود. بررسی جهت‌گیری رشد نشان داد که میانگین رویش شعاعی در سمت غرب تنه حدود هشت درصد بیشتر از سمت شرق بود که این تفاوت ناشی از دریافت نور بیشتر پس از حذف رقابت تاجی تفسیر می‌شود. نتیجه‌گیری کلی: درمجموع، یافته‌ها تأیید می‌کنند که تنک ‌کردن در توده‌های کاج بادامی، اثر مثبت بلندمدت بر رشد شعاعی دارد و می‌تواند به‌عنوان راهکار مدیریتی مؤثر در جنگل‌کاری‌های شمال کشور توصیه شود.

https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_135066_da59a475ab8ab84da7ed6053fbc673a0.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 34 2 2026 06 22 Analysis of species diversity and regeneration density in the canopy of old-growth trees in the Hyrcanian Forests of Iran (Case study: Baharbon district, Kheyrud Forest) تحلیل تنوع گونه‌ای و تراکم زادآوری در زیر تاج‌پوشش درختان کهن‌سال در جنگل‌های هیرکانی ایران (مطالعه موردی: بخش بهاربن، جنگل خیرود) 151 168 135100 10.22092/ijfpr.2026.371449.2213 FA زهرا ویسی دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد علوم زیستی جنگل، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محسن جوانمیری پور نویسنده مسئول، استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، کرمانشاه، ایران وحید اعتماد دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محسن قلندر استادیار، گروه آمار، دانشکده علوم فنی و مهندسی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران Journal Article 2025 11 16 Background and Objectives: The Hyrcanian forests, as dynamic and highly diverse ecosystems, play a key role in maintaining ecological stability and conserving biodiversity. The sustainability of these forests critically depends on natural regeneration processes that determine species composition, age structure, and the forest’s capacity for renewal. Although numerous studies have examined regeneration patterns in northern Iranian forests, the specific role of old-growth trees in shaping species diversity and regeneration density within their understory has remained largely unexplored. This study aimed to analyze species diversity and regeneration density under the canopy of old-growth trees across different forest types in the Baharbon district of the Kheyrud Forest, thereby clarifying the contribution of these legacy trees to natural regeneration dynamics. Methodology: The study was conducted in the Baharbon district of the Kheyrud Educational and Research Forest within an elevation range of 1,000–2,200 m a.s.l. Sampling was conducted during the summer season. Old-growth trees were identified using species-specific minimum diameter at breast height (DBH) thresholds, forest-type maps, and a completely randomized sampling method. A total of 47 one-hectare plots comprising 188 micro-samples and 60 old-growth trees from five species, including Acer velutinum Boiss., Fagus caspica Denk & G.W. Grimm, Alnus subcordata C.A. Mey., Carpinus betulus L., and Quercus castaneifolia C.A. Mey., were studied. For each old-growth tree, four 6 × 6 m subplots were installed beneath the canopy to assess regeneration characteristics, including seedling density, species composition, health status, and height and diameter class distributions. In addition, herbaceous cover percentage and litter depth were measured. Species diversity was quantified using the Shannon–Wiener and Simpson indices, and differences in regeneration density among forest types were examined using independent t-tests. Data analyses were performed using Excel, SPSS, and PAST software packages. Results: Findings indicated that in both the pure Caspian beech type and the other forest types, Acer velutinum dominated regeneration with a relative abundance exceeding 70%, whereas Fagus caspica, Carpinus betulus, and Acer cappadocicum Gled. contributed minimally. The highest regeneration density occurred within the smallest diameter class (<2.5 mm) and the lowest height class (<30 cm), reflecting the predominance of early-stage seedlings. Herbaceous cover was generally below 50%, and litter depth was greater in the pure Caspian beech type. Shannon (0.39) and Simpson (0.08) diversity indices were lower in the pure Caspian beech type compared to other types (0.47 and 1.03, respectively), indicating the dominance of a few species and an uneven distribution of individuals. More than 90% of the seedlings were healthy, and no significant difference in regeneration density was observed between forest types (P= 0/854, ns). Conclusion: Overall, natural regeneration in the Baharbon region exhibits satisfactory density and seedling vitality; however, species diversity is low, and the regeneration layer is strongly dominated by Acer velutinum. If this pattern persists, it may lead to structural homogenization and reduced ecological resilience of the forest. Given the lack of significant differences in regeneration density among forest types, factors associated with microsite conditions, seed production, and interspecific competition appear to exert stronger influences than forest-type identity. Thus, although the regenerative potential of these forests is high, active management interventions aimed at enhancing species diversity within the regeneration layer are essential to ensure the long-term ecological sustainability of these valuable Hyrcanian forests. سابقه و هدف: جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان زیست‌بوم‌های پویا و متنوع، نقش کلیدی در پایداری بوم‌شناختی و حفظ تنوع زیستی دارند. پایداری این جنگل‌ها به فرایند زادآوری طبیعی وابسته است که ترکیب گونه‌ای، ساختار سنی و توان بازسازی جنگل را تعیین می‌کند. اگرچه پژوهش‌های متعددی درمورد زادآوری در جنگل‌های هیرکانی انجام شده‌اند، اما نقش درختان کهن‌سال در تنوع و تراکم زادآوری در زیر تاج‌پوشش آن‌ها بررسی نشده‌ است. این پژوهش با هدف تحلیل تنوع گونه‌ای و تراکم زادآوری در زیر تاج‌پوشش درختان کهن‌سال در بخش بهاربن جنگل خیرود انجام شد تا نقش این پایه‌ها در پویایی زادآوری طبیعی روشن شود. مواد و روش‌ها: این پژوهش در بخش بهاربن از جنگل آموزشی– پژوهشی خیرود و در محدوده ارتفاعی ۱۰۰۰ تا ۲۲۰۰ متر از سطح دریا انجام شد. بدین منظور، نمونه‌برداری در فصل تابستان انجام گرفت. معیار کهن‌سالی براساس کمینه قطر برابر سینه برای گونه‌ها تعیین شد. درختان کهن‌سال در هر تیپ جنگلی به‌روش کامل تصادفی و با استفاده از نقشه تیپ‌بندی بخش بهاربن و جنگل‌گردشی در عرصه شناسایی شدند. درمجموع، 47 قطعه‌نمونه یک هکتاری شامل ۱۸۸ ریزقطعه‌نمونه و ۶۰ اصله درخت کهن‌سال از پنج گونه شامل پلت (Acer velutinum Boiss.)، راش (Fagus caspica Denk & G.W.Grimm)، توسکای ییلاقی (Alnus subcordata C.A.Mey)، ممرز (Carpinus betulus L.) و بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A.Mey.) انتخاب شد. در زیر تاج‌پوشش هر پایه، چهار ریزقطعه‌نمونه ۶×۶ متر مربعی در چهار جهت جغرافیایی مستقر شد. سپس، ویژگی‌های زادآوری شامل تراکم، ترکیب گونه‌ای، وضعیت سلامت، توزیع ارتفاعی و قطری نهال‌ها در این زیرقطعه‌نمونه‌ها ثبت شدند. همچنین، درصد پوشش علفی و عمق لاش‌برگ نیز اندازه‌گیری شد. شاخص‌های تنوع شانون- وینر و سیمپسون برای تعیین تنوع گونه‌ای محاسبه شد. درنهایت، برای بررسی تفاوت تراکم زادآوری میان تیپ‌ها از آزمون t مستقل استفاده شد. نتایج: براساس یافته‌های به‌دست‌آمده، در هر دو تیپ راش خالص و تیپ‌های دیگر، پلت با بیشتر از ۷۰ درصد سهم، غالب‌ترین گونه در زادآوری بود، درحالی‌‌که راش، ممرز و شیردار (Acer cappadocicum Gled.)، سهم بسیار اندکی از زادآوری را به‌خود اختصاص دادند. بیشترین تراکم زادآوری در طبقه‌ قطری کمتر از ۵/۲ میلی‌متر و طبقه‌ ارتفاعی کمتر از ۳۰ سانتی‌متر قرار داشت. پوشش علفی اغلب کمتر از ۵۰ درصد و عمق لاش‌برگ در تیپ راش بیشتر بود. شاخص‌های شانون- وینر و سیمپسون در تیپ راش خالص به‌ترتیب با 39/0 و 08/0، کمتر از مقادیر ثبت‌شده در تیپ‌های دیگر (47/0 و 03/1) به‌دست آمدند. این نتایج بیانگر غلبه چند گونه و پراکنش نامتوازن زادآوری است. بیشتر از ۹۰ درصد زادآوری سالم بود و تفاوت تراکم زادآوری بین تیپ‌ها معنی‌دار نبود (۸۵۴/۰P=). نتیجه‌گیری کلی: براساس نتایج این پژوهش، زادآوری طبیعی در منطقه بهاربن ازنظر تراکم و سلامت نهال‌ها، وضعیت مطلوبی دارد، اما تنوع گونه‌ای کم است و جامعه نهالی تحت غلبه پلت قرار دارد. این الگو در صورت تداوم می‌تواند به یکنواختی ساختاری و کاهش تاب‌آوری بوم‌شناختی جنگل منجر شود. از آنجا که تفاوتی میان تراکم زادآوری تیپ‌ها مشاهده نشد، به‌نظر می‌رسد عوامل مرتبط با شرایط بستر، تولید بذر و رقابت بین‌گونه‌ای، نقش بیشتری در این زمینه دارند، بنابراین اگرچه پتانسیل باززایی جنگل قوی است، اما مدیریت فعال برای افزایش تنوع گونه‌ای در زادآوری برای تضمین پایداری بوم‌شناختی در این جنگل‌های باارزش، ضروری به‌نظر می‌رسد.

https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_135100_2b8ff14daff2ab501b32592f5257d702.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 34 2 2026 06 22 Risk factors for the assessment of musculoskeletal disorders in tree-felling operations using the Rapid Upper Limb Assessment (RULA) method ارزیابی فاکتور‌های احتمال خطر اختلالات اسکلتی- عضلانی در عملیات قطع درختان به‌روش ارزیابی سریع اندام فوقانی (RULA) 170 184 135101 10.22092/ijfpr.2026.371476.2214 FA سعیده موسوی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران مهرداد نیکوی نویسنده مسئول، استاد، گروه‌‌ علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران Journal Article 2025 11 19 Background and Objectives: Although considerable technological and organizational progress has been made in the forest sector over recent decades, the practical contribution of ergonomics to improving the working conditions of forest workers remains limited. Most existing studies have primarily emphasized productivity enhancement, cost reduction, equipment efficiency, and workflow optimization, while comparatively little attention has been given to human-centered challenges such as worker comfort, musculoskeletal health, occupational fatigue, long-term well-being, and injury prevention. Given these concerns, this study aimed to systematically analyze the working postures of chainsaw operators using the Rapid Upper Limb Assessment (RULA) method and to determine the level of ergonomic risk across different stages of the tree-felling process. Additionally, the study sought to identify necessary ergonomic interventions that could effectively reduce posture-related risks and improve overall occupational safety. Methodology: The analysis of risk factors associated with tree felling was performed by observing working postures using the Rapid Upper Limb Assessment (RULA) method during felling operations. The RULA method is an ergonomic analysis tool used to assess potentially harmful physical working postures. In this study, the clear-cutting of poplar trees in Parcel 14, Series 2, Gisum, western Guilan Province, was investigated. A total of 430 photographs of working postures related to the assessment components, including movement between trees, undercutting, backcutting, and the posture of the felling operator, were recorded and evaluated. Scoring of working postures for different body regions was performed in two categories: Group A (arm, forearm, and wrist) and Group B (trunk, neck, and legs). Based on the scores obtained for each examined posture, four action levels were determined: action level one (acceptable), action level two (further investigation and changes may be needed), action level three (changes are required as soon as possible), and action level four (changes are required immediately). Results: The findings revealed distinct posture patterns across different stages of felling. In the arm posture category, the most frequently observed code during tree evaluation (48.1%), undercutting (47.2%), and movement between trees (66.7%) was code 1, while backcutting postures more often fell under code 4 (27.9%), indicating higher strain. Forearm postures were primarily coded as 2 during evaluation and as 1 during the undercutting, backcutting, and movement stages. Wrist posture analysis showed that code 2 was dominant across all stages. Wrist rotation postures also frequently fell under higher-risk codes, particularly code 2, which occurred in 89.9% of evaluation, 94.9% of undercutting, 98.4% of backcutting, and 66.7% of movement observations. Neck posture results indicated that code 1 was most common during tree evaluation (49.4%), whereas code 2 was more frequent during undercutting (34.6%), backcutting (50.8%), and movement (40%). Trunk posture was notably problematic; during tree evaluation, code 4—representing a high trunk load—accounted for 65.8% of observations. In contrast, during the undercutting, backcutting, and movement stages, code 1 was most frequent (50%, 37.7%, and 53.3%, respectively). Leg posture was consistently categorized under code 1 across all stages. Final RULA action levels revealed significant differences among tasks, with the highest frequencies occurring at levels 2 and 3, indicating a clear need for corrective actions. The undercutting and backcutting stages showed the greatest proportion of high-risk postures. Conclusion: The study demonstrates that chainsaw operators are routinely exposed to biomechanically demanding postures that place them at significant risk of developing musculoskeletal disorders. The RULA assessment provides evidence that ergonomic interventions, such as training in safe postural techniques, redesign of tools or workflow, and improved task organization, are needed. Enhancing workers’ awareness of correct posture and integrating ergonomic principles into forest operations can substantially reduce risk levels, improve safety, and contribute to sustainable workforce health. سابقه و هدف: علی‌رغم پیشرفت‌های دهه‌های اخیر، سهم ارگونومی در بهبود شرایط کاری انسان در بخش جنگل هنوز ناچیز است. زیرا پژوهش‌ها هنوز هم بر جنبه‌های بهینه‌سازی کار، کاهش هزینه، بهره‌وری و بازده ماشین‌آلات و تجهیزات در محل کار متمرکز هستند و موضوعاتی مانند تأمین آسایش کارکنان، حفظ سلامت و رفاه آنان، کاهش خطرات حوادث و بهبود کیفیت کار، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت‌های کاری در موقعیت‌کاری به‌روش ارزیابی سریع اندام فوقانی (RULA) و انجام مداخلات ارگونومیکی مناسب مورد نیاز برای کمینه کردن خطرات انجام شد. مواد و روش‌ها: تجزیه و تحلیل عوامل خطر مرتبط با قطع درختان با مشاهده وضعیت‌های کاری با استفاده از روش RULA در حین کار انجام گرفت. روش RULA در تحلیل ارگونومیک، ابزاری برای ارزیابی وضعیت‌های نامناسب بدنی کارگران است. در این پژوهش، عملیات قطع یکسره درختان صنوبر در پارسل 14 سری دو گیسوم در غرب استان گیلان بررسی شد. 430 عکس از وضعیت‌های‌ کاری مربوط به مؤلفه‌‌‌های ارزیابی، حرکت بین درختان، بن‌زنی و بن‌بری ثبت و موقعیت بدن کارگر قطع مشاهده و ارزیابی شد. امتیازدهی به وضعیت‌های کاری برای نواحی مختلف بدن در دو دسته گروه A (بازو، ساعد و مچ) و گروه B (تنه، گردن و پاها) انجام گرفت. براساس نمره‌های کسب‌شده برای هریک از وضعیت‌های بررسی‌شده، چهار سطح اقدام شامل اقدام یک (قابل‌قبول)، اقدام دو (ضروری)، اقدام سه (در آینده نزدیک ضروری) و اقدام چهار (ضروری هر‌ چه زودتر) تعیین شد. نتایج: یافته‌های حاصل از بررسی امتیازهای مربوط به موقعیت بازو نشان داد که بیشترین حالت تکرارشده در مراحل ارزیابی درخت (1/48 درصد)، بن‌زنی (2/47 درصد) و حرکت بین درختان (7/66 درصد) متعلق به کد یک (انحراف بازو 20°-0° به‌سمت جلو یا عقب در راستای محور ساجیستال) و در مرحله بن‌بری (9/27) مربوط به کد چهار (انحراف بازو بیشتر از 90° به‌سمت جلو در راستای محور ساجیستال) بود. در موقعیت ساعد، بیشترین درصد فراوانی در مرحله ارزیابی به کد دو (ساعد در راستای سطح ساجیستال بازو و زاویه کمتر از 60° رو به عقب یا بیشتر از 100° رو به جلو) تعلق داشت، درحالی‌که بیشینه درصد فراوانی در مراحل بن‌زنی، بن‌بری و حرکت بین درختان متعلق به کد یک (ساعد در راستای سطح ساجیستال بازو و زاویه 100°-60° نسبت به بازو) بود. در بررسی امتیازهای مربوط به موقعیت مچ در هر چهار مرحله، کد دو (هنگامی که مچ دست تحت زاویه 15°-0° بالا یا پایین شود) بیشینه درصد فراوانی را به‌خود اختصاص داد. در موقعیت مربوط به چرخش مچ دست، بیشینه درصد فراوانی در کد دو (مچ چرخش داشته باشد) در چهار مرحله ارزیابی درخت (9/89 درصد)، بن‌زنی (9/94 درصد)، بن‌بری (4/98 درصد) و حرکت بین درختان (7/66 درصد) مشاهده شد. در موقعیت گردن در مرحله ارزیابی درخت، بیشترین درصد فراوانی به کد یک (حرکت گردن تحت زاویه 10°-0° باشد) (4/49 درصد) تعلق داشت، درحالی‌که بیشترین درصد فراوانی در مراحل بن‌زنی (6/34 درصد)، بن‌بری (8/50 درصد) و حرکت بین درختان (40 درصد)، متعلق به کد دو (حرکت گردن تحت زاویه 20°-10° باشد) بود. بررسی موقعیت تنه نشان داد که در مرحله ارزیابی درخت، کد چهار (تنه با زاویه بیشتر از 60° خم شده باشد) دارای بیشترین فراوانی (8/65 درصد) است، درحالی‌که در مراحل بن‌زنی، بن‌بری و حرکت بین درختان، بیشترین فراوانی به کد یک (تنه با زاویه 0° به حالت ایستاده یا نشسته باشد) به‌ترتیب با مقادیر 50، 7/37 و 3/53 درصد تعلق داشت. ارزیابی موقعیت پاها نشان داد که کد یک (پاها در حالت ایستاده و متعادل یا نشسته و متعادل قرار دارند) در همه اجزای قطع دارای بیشترین فراوانی بود. فراوانی مشاهده‌ها در سطوح مختلف اقدام، تفاوت معنی‌داری را نشان داد. بیشترین مقدار فراوانی اقدام در سطح دو (ضروری) و کمترین آن در سطح یک (قابل‌قبول) مشاهده شد. بیشترین فراوانی سطح اقدام برای مراحل ارزیابی و حرکت بین درختان، متعلق به سطح دو (ضروری) و برای مراحل بن‌زنی و بن‌بری مربوط به سطح سه (در آینده نزدیک ضروری) بودند. نتایج نشان داد که بین فراوانی‌های مشاهده‌شده در سطوح مختلف اقدام، تفاوت معنی‌داری وجود دارد. نتیجه‌گیری کلی: طبق RULA، در پژوهش پیش‌رو، وضعیت‌های بدنی در طی مراحل قطع تاحد زیادی در دسته پرخطر طبقه‌بندی شدند. به این معنی که کارگران اره‌موتورچی در معرض خطر زیادِ اختلالات اسکلتی- عضلانی قرار دارند. درنتیجه، مداخلات ارگونومیک مورد نیاز است. تشخیص وضعیت‌های نادرست و نامناسب بدن از طریق RULA نقش مهمی در کاهش مشکلاتی که کارگران اره‌‌موتورچی با آن مواجه هستند، ایفا می‌کند. آموزش و آگاه‌سازی این کارگران در مورد وضعیت‌های صحیح بدن می‌تواند بسیاری از وضعیت‌های نادرست بدن را کاهش دهد.

https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_135101_ebea0188774bd1c96a7ca82d17f4e6b3.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 34 2 2026 06 22 The limited long-term impact of secondary forest roads on tree regeneration and stand composition تأثیر محدود بلندمدت جاده‌های جنگلی درجه ‌دو بر زادآوری و ترکیب گونه‌های درختی 185 200 135102 10.22092/ijfpr.2026.371501.2215 FA بابک معصوم پور امیرآبادی دانش‌‌آموخته کارشناسی ارشد جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران کامبیز طاهری آبکنار دانشیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران اسماعیل قجر نویسنده مسئول، استادیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران Journal Article 2025 11 23 Background and Objectives: Habitat edges, particularly forest road corridors, function as focal points for ecological dynamics. These linear disturbances alter microclimatic conditions through increased solar radiation, elevated temperatures, and enhanced wind exposure, thereby creating environmental filters that fundamentally reshape vegetation structure and community composition. This transformation manifests as the gradual replacement of shade-tolerant forest species with light-demanding herbaceous and pioneer species in proximity to edges. However, roads serve as the fundamental infrastructure for forest management, making their presence in forested landscapes an essential and unavoidable component of modern land use. This study aimed to investigate the effects of secondary forest roads on tree regeneration, species composition, stem density (stems/ha), and stand volume (m³/ha) in three parcels of Series 7 within Watershed 25 of the Shenroud district, Guilan Province, two decades after road construction. Methodology: For this research, a forest road constructed in 2005 in three compartments of Series 7 in the Shenroud watershed was selected: compartment 754 (northern aspect), compartment 726 (southern aspect), and compartment 755 (western aspect). A transect sampling method was employed. Transects were established along three geographical aspects (north, south, and west), with three replicates per aspect, resulting in a total of 72 transects. Each transect measured 100 × 5 m and was positioned on both cut and fill slopes, across the three geographical aspects, and at four distances from the road (30, 60, 90, and 120 m). Within each transect, tree species and diameter at breast height (DBH) of all trees were recorded. To assess regeneration, ten systematic 2 × 1 m square microplots were sampled per transect, and regeneration frequency by species was documented. The Kolmogorov–Smirnov test was used to verify the normality of quantitative data. A two-way analysis of variance (ANOVA) was applied to compare regeneration frequency under the influence of geographical aspect and distance from the road, and Duncan’s multiple range test was used for mean comparisons. Results: The results indicated that tree species composition on both sides of the road did not significantly change with distance from 30 to 120 m from the road. Although mean stem density and volume per hectare decreased with increasing distance from the road, no statistically significant differences were observed across slopes, geographical aspects, or distances from the road. Regeneration analysis revealed that three tree species regenerated in the study area, all of which were present across the three geographical aspects. The highest regeneration frequency on both cut and fill slopes was observed for beech (Fagus orientalis Lipsky). In the upstream area of the road, alder (Alnus subcordata C.A. Mey.) regeneration frequency was higher than that of hornbeam (Carpinus betulus L.), whereas in the downstream area, alder frequency was lower than that of hornbeam. Comparison of regeneration variables showed that regeneration abundance increased with increasing distance from the road on both the cut and fill slopes, reaching a maximum at 90 m, but decreased at a distance of 120 m, and a statistically significant difference in regeneration frequency was observed between cut and fill slopes. Conclusion: The findings of this study demonstrate that secondary forest roads in the study area have not exerted a significant large-scale impact on adjacent ecosystems in terms of species composition and regeneration rates after two decades, except for regeneration rates between cut and fill slopes, where significant differences were observed. From a forest management point of view, the obtained results, which indicate limited negative effects of such roads, make it possible to allocate financial resources to more critical areas and provide a good example for forest road design and construction with minimal ecological disturbance in the future. As a result, rather than undertaking comprehensive and expensive road-management activities in similar situations, continued and targeted monitoring should be emphasized to support adaptive and compatible management in Hyrcanian forests. سابقه و هدف: لبه‌های رویشگاهی، به‌ویژه حاشیه جاده‌های جنگلی، به‌عنوان کانون تغییرات بوم‌شناختی عمل می‌کنند. این عوارض با دگرگونی شرایط خرداقلیمی ازجمله تشدید تابش نور خورشید، افزایش دما و وزش باد، شرایطی را ایجاد می‌کنند که ساختار و ترکیب جوامع گیاهی را به‌طور بنیادین متحول می‌کنند. این دگرگونی به‌شکل جایگزینی تدریجی گونه‌های سایه‌پسند جنگلی با گونه‌های علفی و نورپسند در نزدیکی لبه‌ها آشکار می‌‌شود. بااین‌حال، جاده‌‌ها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای مدیریت جنگل، عملکردی ویژه دارند و وجود آن‌ها در محیط‌‌های جنگلی، ضروری و گریزناپذیر است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر جاده‌‌های جنگلی درجه دو بر زادآوری و ترکیب گونه‌‌های درختی، تعداد در هکتار و حجم در هکتار در سه پارسل از سری 7 حوضه آبخیز 25 شن‌رود از توابع استان گیلان پس از بیست سال از ساخت جاده بود. مواد و روش ها: به‌‌منظور انجام این پژوهش، جاده جنگلیِ سه پارسل 754 با جهت شمالی، 726 با جهت جنوبی و 755 با جهت غربی احداث‌شده در سال 1384 در سری 7 شن‌رود واقع در حوضه آبخیز 25 شن‌رود انتخاب و از روش نمونه‌‌برداری ترانسکت نواری استفاده شد. نوار‌ها در سه جهت شمالی، جنوبی و غربی مستقر شدند. این نوارها در هریک از جهت‌های جغرافیایی سه‌گانه با سه تکرار برداشت شدند. درمجموع، 72 نوار به طول 100 و عرض پنج متر در دو دامنه (خاک‌برداری و خاک‌ریزی)، سه جهت جغرافیایی (جنوب، شمال و غرب) و چهار فاصله به موازات جاده (30، 60، 90 و 120 متر) برداشت شد. در داخل هر نوار، نوع گونه و قطر برابرسینه همه درختان اندازه‌‌گیری شد. در داخل هر نوار، 10 قطعه‌نمونه 2×1 متر مربعی به‌صورت منظم برداشت و فراوانی زادآوری به‌تفکیک گونه ثبت شد. از آزمون کولموگروف- سمیرنوف برای بررسی نرمال بودن داده‌ها استفاده شد. به‌منظور مقایسه فراوانی زادآوری تحت تأثیر جهت‌های جغرافیایی و فاصله از جاده از آزمون تجزیه واریانس دوطرفه و برای مقایسه میانگین فراوانی زادآوری از آزمون مقایسه میانگین دانکن استفاده شد. نتایج: براساس یافته‌های به‌دست‌آمده، ترکیب گونه‌ای درختی طرفین جاده از فاصله 30 متر تا 120 متر تغییر معنی‌داری نکرده است. با افزایش فاصله از جاده، میانگین تعداد و حجم در هکتار کاهش یافت، اما مقایسه این متغیرها میان دامنه‌‌ها، جهت‌های جغرافیایی و فاصله‌های مختلف از جاده، اختلاف معنی‌داری را نشان نداد. بررسی وضعیت زادآوری گونه‌‌های درختی نشان داد که زادآوری راش (Fagus orientalis Lipsky)، ممرز (Carpinus betulus L.) و توسکای ییلاقی (Alnus subcordata C.A.Mey.) استقرار داشتند. به‌طوری‌که زادآوری این گونه‌ها در هر سه جهت بررسی‌شده (شمال، جنوب و غرب) نیز مشاهده شدند. بیشترین فراوانی گونه درختی در هر دو دامنه به راش تعلق داشت. در منطقه بالادست جاده، فراوانی توسکا از ممرز بیشتر بود، درحالی‌‌که در منطقه پایین‌دست، فراوانی توسکا، کمتر از ممرز به‌دست آمد. نتیجه مقایسه متغیر‌های زادآوری نشان داد که فراوانی زادآوری در هر دو دامنه خاکبرداری و خاکریزی با افزایش فاصله از جاده تا فاصله 90 متر افزایش یافت، اما در فاصله 120 متری روند کاهشی نشان داد. همچنین، اختلاف معنی‌‌داری بین فراوانی زادآوری در دامنه خاک‌برداری با دامنه خاک‌ریزی به‌دست آمد. نتیجه‌گیری کلی: یافته‌‌های پژوهش‌ پیش‌رو نشان داد که جاده‌های درجه دو جنگلی ازنظر ترکیب و میزان زادآوری پس از دو دهه، اثر معنی‌داری در فاصله‌های مورد اندازه‌گیری و جهت‌های جغرافیایی مختلف روی بوم‌سازگان‌های مجاور خود در منطقه مورد مطالعه نداشته‌اند و ‌فقط فراوانی زادآوری بین دامنه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی، تفاوت معنی‌داری نشان داد. ازنظر مدیریت جنگل، این نتایج از یک‌سو با کاهش نگرانی‌ها در مورد اثرات مخرب گسترده و پایدار چنین جاده‌هایی، امکان تخصیص بهینه منابع حفاظتی و مالی به نقاط بحرانی‌تر را فراهم می‌کند. ازسوی دیگر، الگویی برای طراحی و احداث جاده‌های آینده با ‌کمینه آشفتگی بوم‌شناختی ارائه می‌دهد‌، بنابراین ضمن آنکه نتایج، ضرورت اقدامات پرهزینه و اصلاحی گسترده را در شرایط مشابه رد می‌کند، بر اهمیت پایش مستمر و هدفمند برای مدیریت سازگار جنگل‌های هیرکانی تأکید دارد.

https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_135102_655cb9758050eed399dd8ec013f9f5f2.pdf

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 34 2 2026 06 22 Assessment of the acceptance potential of the "Zagros Social Forestry Document" in Iran based on the Diffusion of Innovations Theory ارزیابی قابلیت پذیرش "سند جنگل‌داری اجتماعی زاگرس" براساس نظریه انتشار نوآوری‌ها 201 216 135180 10.22092/ijfpr.2026.372072.2223 FA رحیم ملک نیا استاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران احمد بیرانوند دکتری سیاست جنگل دانشگاه تهران، عضو هیئت مدیره موسسه شمیم جنگل ایران احمد بازگیر نویسنده مسئول، استادیار، گروه مهندسی منابع‌طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2026 01 22 Background and objectives: Over the past few decades, various programs and plans have been developed and implemented for the management of Zagros forests. The inefficiency of these programs, due to various reasons including top-down, state-driven, and predominantly technical approaches, along with the escalating degradation of the forests, has led policymakers and planners to develop a new program titled the "Zagros Social Forestry" document. This document has been prepared as an effort to redefine the governance of Zagros forests and enhance the role of non-governmental stakeholders. Many innovative documents and programs face a gap between their stated objectives and on-the-ground implementation. This research aims to examine various aspects of this document, including institutional, sociocultural, and economic structures, as well as the protection and restoration of Zagros ecosystems, from the perspectives of various stakeholders. Methodology: In this study, using the Diffusion of Innovations Theory, the potential acceptance or non-acceptance of the Zagros Social Forestry document was evaluated based on the factors of Relative Advantage (RA), Compatibility (Cb), Complexity (Cx), Trialability (T), Observability (O), and Communication Channels (CC). For this purpose, using a researcher-made questionnaire, each of the aforementioned factors was categorized into five to seven items. Responses were rated based on a five-point Likert scale from "very low" to "very high." To ensure the content validity of the questionnaire, an expert consensus-based validation method was used. The internal reliability of the questionnaire was assessed using Cronbach's alpha coefficient, which yielded a value of 0.983. The statistical population of the study included all experts, specialists, and key stakeholders in three groups: university and research institutions, NGOs, and the executive branch. Given the specialized nature of the population and the necessity of participants' familiarity with the Zagros Social Forestry document, a purposive non-random sampling method was employed. Accordingly, the final sample size was 81 individuals, comprising 28 from university and research institutions, 24 from NGOs, and 29 from the executive branch. For data analysis using SPSS software version 26, both descriptive and inferential statistics were utilized. In the inferential statistics section, the non-parametric Friedman test was used to compare and rank the mean ranks of the six innovation acceptance factors. The Kruskal-Wallis test was applied to examine whether significant differences existed in the attitudes of the three groups toward each of the six factors and the total acceptance score. Results: The results indicated that the experts' responses regarding the factors of RA, Cb, Cx, O, and CC were predominantly perceived as "very low," "low," and "medium" at 71.6%, 81.8%, 87.3%, 77.7%, and 87.7%, respectively. The factor of trialability had the highest proportion of responses at the "medium" level (37.8%), with nearly equal proportions between the "low" and "very low" levels combined (31.6%) and the "high" and "very high" levels combined (30.6%). Among the experts, CC received the least favorable assessment, while T was viewed most favorably. However, the mean rank and priority of each factor in the acceptance of the Zagros Social Forestry document differed. The Friedman test results revealed a statistically significant difference among the examined factors (p < 0.01). Based on mean ranks, T ranked first with a mean rank of 4.6, followed by RA (4.16), O (3.87), Cb (2.97), CC (2.76), and Cx (2.64). Furthermore, the distribution of respondents’ overall attitude toward the plan’s likelihood of success showed that 50.7% considered its success probability "low" or "very low," 33.3% considered it "medium," and only 16% considered it "high" or "very high." Finally, the results of the Kruskal-Wallis test among the three studied groups indicated no statistically significant difference in their perspectives. Conclusion: In general, based on the results of the study, from the experts’ perspective, the Zagros Social Forestry document faces weaknesses in terms of its perceived RA compared with previously implemented programs in the region, incompatibility with the prevailing conditions on the ground and within relevant institutions, high complexity, ambiguity in observability, and deficiencies in communication channels. This perception, more than anything, indicates a lack of meaningful involvement of stakeholders in the document’s preparation. It is recommended that large-scale implementation of the document should be halted until its ambiguities are resolved, and the views of various stakeholders should be incorporated into revising the document. سابقه و هدف: طی چند دهه گذشته، برنامه‌ها و طرح‌های مختلفی برای مدیریت جنگل‌‌های زاگرس تدوین و اجرا شده است. ناکارآمدی این برنامه‌‌ها به دلایل مختلف ازجمله رویکردهای بالا به پایین، موضوع‌های فنی و تشدید روند تخریب جنگل‌ها سبب تدوین برنامه جدیدی ازسوی سیاست‌گذاران و برنامه‌‌ریزان با عنوان «جنگل‌داری اجتماعی زاگرس» شده است. این سند به‌عنوان تلاشی برای بازتعریف حکمرانی جنگل‌های زاگرس و ارتقای نقش بازیگران غیردولتی تدوین شده است. بسیاری از اسناد و برنامه‌های نوآورانه در مرحله اجرا با شکاف میان اهداف اعلام‌شده و واقعیت‌های میدانی مواجه می‌شوند. این پژوهش با هدف بررسی ابعاد گوناگون این سند ازجمله ساختارهای نهادی، اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و حفاظت و احیای بوم‌سازگان زاگرس از دیدگاه ذی‌نفعان مختلف انجام شده است. مواد و روش‌ها: در این پژوهش با بهره‌‌گیری از نظریه انتشار نوآوری‌ها، پذیرش یا عدم پذیرشِ سند جنگل‌داری اجتماعی زاگرس باتوجه‌به عوامل مزیت نسبی، سازگاری، پیچیدگی، آزمون‌‌پذیری، مشاهده‌‌پذیری و کانال‌‌های ارتباطی به‌صورت نظام‌مند ارزیابی شد. بدین منظور با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخت، هریک از عوامل ذکرشده در پنج تا هفت گویه مقوله‌‌بندی شد. پاسخ‌ها براساس طیف لیکرتِ پنج‌درجه‌ای از خیلی کم تا خیلی زیاد تنظیم شدند. برای اطمینان از روایی محتوای پرسش‌نامه از روش اعتبارسنجی مبتنی‌بر اجماع خبرگان استفاده شد. برای سنجش پایایی درونی پرسش‌نامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن ۹۸۳/0 به‌دست آمد. جامعه آماری پژوهش شامل همه صاحب‌نظران، خبرگان و فعالان کلیدی در سه گروه دانشگاه و تحقیقات، سمن‌‌ها و اجرا بودند. باتوجه‌به ماهیت تخصصی جامعه و لزوم آشنایی افراد با سند جنگل‌داری اجتماعی زاگرس از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند استفاده شد. بر این اساس، حجم نمونه نهایی برابر با 81 نفر شامل دانشگاه و تحقیقات (28 نفر)، سمن‌‌ها (24 نفر) و بخش اجرا (29 نفر) بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS26 از دو دسته آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. در بخش آمار استنباطی از آزمون ناپارامتریک فریدمن برای مقایسه و رتبه‌بندی میانگین رتبه‌های شش عامل پذیرش نوآوری استفاده شد. آزمون کروسکال- والیس برای بررسی وجود یا عدم وجود تفاوت معنی‌‌دار بین نگرش سه گروه نسبت به هریک از عامل‌های شش‌گانه و نمره کل پذیرش استفاده شد. نتایج: براساس یافته‌های به‌دست‌آمده، پاسخ کارشناسان در ارتباط با عامل‌‌های برتری نسبی، سازگاری، پیچیدگی، مشاهده‌‌پذیری و کانال‌های ارتباطی به‌ترتیب 6/71، 8/81، 3/87، 7/77 و 7/87 درصد در بخش‌‌های «خیلی کم»، «کم» و «متوسط» ادراک شدند. عامل آزمون‌‌پذیری، با بیشترین پاسخ در سطح «متوسط» (8/37 درصد) و برابری تقریبی پاسخ سطوح «کم» و «خیلی کم» (6/31 درصد) با سطوح «زیاد» و «خیلی زیاد» (6/30 درصد) همراه بود. عامل کانال‌‌های ارتباطی، کمترین نتیجه و عامل آزمون‌‌پذیری مطلوب‌‌ترین نتیجه ادراکی را در بین کارشناسان داشت. با وجود این، میانگین و اولویت هر عامل در پذیرش سند جنگل‌داری اجتماعی زاگرس متفاوت بود. به‌طوری‌که نتایج آزمون فریدمن نشان داد که بین عوامل مورد بررسی، تفاوت معنی‌داری وجود دارد (01/0>p). براساس میانگین رتبه‌ها، عامل آزمون‌پذیری با میانگین رتبه 6/4 در رتبه اول و پس از آن، به‌ترتیب عامل‌های مزیت نسبی (16/4)، قابلیت مشاهده (87/3)، سازگاری (97/2)، کانال‌های ارتباطی (76/2) و پیچیدگی (64/2) قرار گرفتند. همچنین، توزیع نگرش کلی پاسخ‌گویان نسبت به احتمال موفقیت طرح نشان داد که 7/50 درصد پاسخ‌گویان، احتمال موفقیت آن را «کم» و «خیلی ‌کم»، 3/33 درصد «متوسط» و فقط 16 درصد «زیاد» و «خیلی زیاد» می‌دانستند. درنهایت، نتایج آزمون کروسکال- والیس بین سه گروه مورد پژوهش نشان داد که تفاوت معنی‌‌داری در دیدگاه آنان وجود ندارد. نتیجه‌گیری کلی: درمجموع باتوجه‌به نتایج این پژوهش، سند جنگل‌داری اجتماعی زاگرس ازنظر کارشناسان با چالش‌هایی ازجمله مزیت نسبی اندک در مقایسه با طرح‌‌های پیشین اجراشده در منطقه، ناسازگاری با شرایط حاکم‌بر عرصه و نهادهای مرتبط، پیچیدگی زیاد، تردید در مشاهده‌‌پذیری و چشم‌‌انداز آن و ضعف کانال‌‌های ارتباطی مواجه است. این ادراک بیشتر از هر موضوعی نشان‌‌دهنده ضعف مشارکت آنان در تهیه سند است. توصیه می‌‌شود که اجرای این سند در مقیاس وسیع تا رفع ابهام‌های آن متوقف شود و دیدگاه ذی‌نفعان مختلف در بازنگری سند به‌کار گرفته شود.

https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_135180_8813b8e6c07067d0eeceed127cb16d27.pdf