مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 1735-0883 21 2 2013 08 23 Effect of drought stress induced by altitude, on four wild almond species تأثیر تنش خشکی فراهم شده توسط ارتفاع از سطح دریا، بر چهار گونه بادام وحشی 373 386 3864 10.22092/ijfpr.2013.3864 FA حسن جهانبازی گوجانی دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری. سید محمد حسینی نصر استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری خسرو ثاقب طالبی دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران سید محمد حجتی استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2012 11 20 Almond is one of the major shrub species with high ecological extent in Iran. Impact of climate change and drought stress on forest ecosystems, as well as the unsuitable conditions of Zagros forest ecosystem and importance of planting shrub species at such ecosystems, have brought the attentions to use the wild almond species in forest plantation programs. Awareness of the impact of habitat factors on tolerance to environmental stresses will guarantee success of most of the forest rehabilitation programs. For this reason, seeds of four wild almonds, including <em>Amygdalus arabica</em>, <em>A.</em><em> scoparia</em>, <em>A.</em><em> haussknechtii</em> and <em>A. eleagnifolia</em>, were collected from three altitude levels, including: 1600-1800, 1800-2000 and more than 2000 m. above sea level at Karebas site; (Chaharmahal and Bakhtiari province), west of Iran. After cold stratification, the seeds were sown in nylon bags. Two months later, the seedlings were treated by four levels of drought stress (control, -0.4, -0.8 and -1.2 MPa) induced by application of Polyethylene Glycol 6000 in irrigation water, using the factorial experiment under the completely randomized design with three replications (five seedlings per each replicate). Results showed that drought stress significantly reduced seedlings growth characteristics, including total height, shoot height and shoot wet and dry weight, except root wet weight which was increased. Furthermore it increased seedling's nitrogen and calcium content, while the minimum levels belonged to control treatment. In addition, the seedlings from the lowest (1600-1800 m. a.s.l.) and the highest (above 2000 m a.s.l.) altitude origin, provided the highest and the lowest growth values, respectively. Overall, <em>Amygdalus arabica</em> showed the highest resistance to drought levels among the other species, due to its greatest growth values at these hard circumstances. بادام وحشی یکی از گونه­های درختچه­ای مهم و با دامنه اکولوژیک وسیع در ایران است. پدیده تغییر اقلیم و خشکی و اثر آن بر اکوسیستم­های جنگلی، همچنین وضعیت نامناسب اکوسیستم جنگلی زاگرس و ضرورت استفاده از گونه­های درختچه­ای موجب توجه به این گونه در جنگلکاری­ها شده است. آگاهی از تأثیر عوامل رویشگاهی در تحمل تنش­های محیطی موجب موفقیت بیشتر برنامه­های اجرایی احیای جنگل­ها خواهد شد. برای دستیابی به اثر عامل رویشگاهی ارتفاع از سطح دریا بر مقاومت به خشکی چهارگونه بادام وحشی شامل <em> </em><em>A. arabica, A. scoparia, A. haussknechtii, Amygdalus eleagnifolia</em> بذر این گونه­ها از سه کلاسه ارتفاعی شامل 1600 تا1800، 1800 تا 2000 و بالاتر از 2000 متر از سطح دریا در رویشگاه کره‌بس جمع­آوری و پس از تیمار در کیسه­های نایلونی کشت و نهال­ها پس از دو ماه و با استفاده از پلی‌اتیلن‌گلیکول (6000PEG ) و با چهار سطح خشکی شامل شاهد، 4/0-، 8/0- و 2/1- مگاپاسکال با آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار (هر تکرار 5 نهال)، تحت آزمایش قرار گرفتند. نتایج نشان داد با تشدید تنش خشکی ناشی از افزایش غلظت PEG در آب آبیاری از طول نهال، طول اندام­هوایی و وزن تر و خشک نهال­ها کاسته شده و بر وزن تر ریشه افزوده شده بود. مقایسه میانگین­ها نشان داد که از بین عناصر ماکرو، با اعمال تیمارهای خشکی بر مقادیر نیتروژن و کلسیم با کاهش فشار اسمزی افزوده شد و کمترین اندازه این عناصر در نهال­های تیمار شاهد اندازه­گیری شد. همچنین نتایج نشان داد که از بین کلاسه­های ارتفاعی، نهال‌های کلاسه ارتفاعی پایین (1600 تا 1800 متر بالاتر از سطح دریا) بیشترین مقادیر عامل­های رویشی و در مقابل، نهال­های حاصل از بذر پایه­های مادری ارتفاعات فوقانی (بالاتر از 2000 متر) کمترین مقادیر را نشان دادند. البته از میان گونه­های مورد تحقیق گونه <em> A. arabica</em>تحت تنش خشکی بیشترین مقادیر عامل­های رویشی را نشان داد و به نظر می‌رسد که کمتر تحت تأثیر خشکی قرار گرفته بود، در نتیجه مقاومترین گونه به شرایط خشکی بود. https://ijfpr.areeo.ac.ir/article_3864_cb991bba20afb0b75a2b1a13372c51d6.pdf